Arjuna Visada Yoga

धृतराष्ट्र उवाच

dhṛitarāśhtra uvācha

सञ्जय उवाच

sañjaya uvācha

पश्यैतां पाण्डुपुत्राणामाचार्य महतीं चमूम्

paśhyaitāṁ pāṇḍu-putrāṇām āchārya mahatīṁ chamūm

अत्र शूरा महेष्वासा भीमार्जुनसमा युधि

atra śhūrā maheṣhvāsā bhīmārjuna-samā yudhi

धृष्टकेतुश्चेकितानः काशिराजश्च वीर्यवान्

dhṛiṣhṭaketuśhchekitānaḥ kāśhirājaśhcha vīryavān

युधामन्युश्च विक्रान्त उत्तमौजाश्च वीर्यवान्

saubhadro draupadeyāśhcha sarva eva mahā-rathāḥ

अस्माकं तु विशिष्टा ये तान्निबोध द्विजोत्तम

asmākaṁ tu viśhiṣhṭā ye tānnibodha dwijottama

भवान्भीष्मश्च कर्णश्च कृपश्च समितिञ्जयः

bhavānbhīṣhmaśhcha karṇaśhcha kṛipaśhcha samitiñjayaḥ

अन्ये च बहवः शूरा मदर्थे त्यक्तजीविताः

anye cha bahavaḥ śhūrā madarthe tyaktajīvitāḥ

अपर्याप्तं तदस्माकं बलं भीष्माभिरक्षितम्

aparyāptaṁ tadasmākaṁ balaṁ bhīṣhmābhirakṣhitam

अयनेषु च सर्वेषु यथाभागमवस्थिताः

ayaneṣhu cha sarveṣhu yathā-bhāgamavasthitāḥ

तस्य संजनयन्हर्षं कुरुवृद्धः पितामहः

tasya sañjanayan harṣhaṁ kuru-vṛiddhaḥ pitāmahaḥ

ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च पणवानकगोमुखाः

tataḥ śhaṅkhāśhcha bheryaśhcha paṇavānaka-gomukhāḥ

ततः श्वेतैर्हयैर्युक्ते महति स्यन्दने स्थितौ

tataḥ śhvetairhayairyukte mahati syandane sthitau

पाञ्चजन्यं हृषीकेशो देवदत्तं धनंजयः

pāñchajanyaṁ hṛiṣhīkeśho devadattaṁ dhanañjayaḥ

अनन्तविजयं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः

anantavijayaṁ rājā kuntī-putro yudhiṣhṭhiraḥ

काश्यश्च परमेष्वासः शिखण्डी च महारथः

kāśhyaśhcha parameṣhvāsaḥ śhikhaṇḍī cha mahā-rathaḥ

द्रुपदो द्रौपदेयाश्च सर्वशः पृथिवीपते

drupado draupadeyāśhcha sarvaśhaḥ pṛithivī-pate

स घोषो धार्तराष्ट्राणां हृदयानि व्यदारयत्

sa ghoṣho dhārtarāṣhṭrāṇāṁ hṛidayāni vyadārayat

अथ व्यवस्थितान् दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रान्कपिध्वजः

atha vyavasthitān dṛiṣhṭvā dhārtarāṣhṭrān kapi-dhwajaḥ

अर्जुन उवाच

arjuna uvācha

यावदेतान्निरीक्षेऽहं योद्धुकामानवस्थितान्

yāvadetān nirīkṣhe ’haṁ yoddhu-kāmān avasthitān

योत्स्यमानानवेक्षेऽहं य एतेऽत्र समागताः

yotsyamānān avekṣhe ’haṁ ya ete ’tra samāgatāḥ

संजय उवाच

sañjaya uvācha

भीष्मद्रोणप्रमुखतः सर्वेषां च महीक्षिताम्

bhīṣhma-droṇa-pramukhataḥ sarveṣhāṁ cha mahī-kṣhitām

तत्रापश्यत्स्थितान्पार्थः पितृ़नथ पितामहान्

tatrāpaśhyat sthitān pārthaḥ pitṝīn atha pitāmahān

श्वशुरान्सुहृदश्चैव सेनयोरुभयोरपि

tān samīkṣhya sa kaunteyaḥ sarvān bandhūn avasthitān

अर्जुन उवाच

arjuna uvācha

सीदन्ति मम गात्राणि मुखं च परिशुष्यति

sīdanti mama gātrāṇi mukhaṁ cha pariśhuṣhyati

गाण्डीवं स्रंसते हस्तात्त्वक्चैव परिदह्यते

gāṇḍīvaṁ sraṁsate hastāt tvak chaiva paridahyate

निमित्तानि च पश्यामि विपरीतानि केशव

nimittāni cha paśhyāmi viparītāni keśhava

न काङ्क्षे विजयं कृष्ण न च राज्यं सुखानि च

na kāṅkṣhe vijayaṁ kṛiṣhṇa na cha rājyaṁ sukhāni cha

येषामर्थे काङ्क्षितं नो राज्यं भोगाः सुखानि च

yeṣhām arthe kāṅkṣhitaṁ no rājyaṁ bhogāḥ sukhāni cha

आचार्याः पितरः पुत्रास्तथैव च पितामहाः

āchāryāḥ pitaraḥ putrās tathaiva cha pitāmahāḥ

एतान्न हन्तुमिच्छामि घ्नतोऽपि मधुसूदन

etān na hantum ichchhāmi ghnato ’pi madhusūdana

निहत्य धार्तराष्ट्रान्नः का प्रीतिः स्याज्जनार्दन

nihatya dhārtarāṣhṭrān naḥ kā prītiḥ syāj janārdana

तस्मान्नार्हा वयं हन्तुं धार्तराष्ट्रान्स्वबान्धवान्

tasmān nārhā vayaṁ hantuṁ dhārtarāṣhṭrān sa-bāndhavān

यद्यप्येते न पश्यन्ति लोभोपहतचेतसः

yady apy ete na paśhyanti lobhopahata-chetasaḥ

कथं न ज्ञेयमस्माभिः पापादस्मान्निवर्तितुम्

kathaṁ na jñeyam asmābhiḥ pāpād asmān nivartitum

कुलक्षये प्रणश्यन्ति कुलधर्माः सनातनाः

kula-kṣhaye praṇaśhyanti kula-dharmāḥ sanātanāḥ

अधर्माभिभवात्कृष्ण प्रदुष्यन्ति कुलस्त्रियः

adharmābhibhavāt kṛiṣhṇa praduṣhyanti kula-striyaḥ

सङ्करो नरकायैव कुलघ्नानां कुलस्य च

saṅkaro narakāyaiva kula-ghnānāṁ kulasya cha

दोषैरेतैः कुलघ्नानां वर्णसङ्करकारकैः

doṣhair etaiḥ kula-ghnānāṁ varṇa-saṅkara-kārakaiḥ

उत्सन्नकुलधर्माणां मनुष्याणां जनार्दन

utsanna-kula-dharmāṇāṁ manuṣhyāṇāṁ janārdana

अहो बत महत्पापं कर्तुं व्यवसिता वयम्

aho bata mahat pāpaṁ kartuṁ vyavasitā vayam

यदि मामप्रतीकारमशस्त्रं शस्त्रपाणयः

yadi mām apratīkāram aśhastraṁ śhastra-pāṇayaḥ

सञ्जय उवाच

sañjaya uvācha