Karma Yoga

अर्जुन उवाच

arjuna uvācha

व्यामिश्रेणेव वाक्येन बुद्धिं मोहयसीव मे

vyāmiśhreṇeva vākyena buddhiṁ mohayasīva me

श्री भगवानुवाच

śhrī bhagavān uvācha

न कर्मणामनारम्भान्नैष्कर्म्यं पुरुषोऽश्नुते

na karmaṇām anārambhān naiṣhkarmyaṁ puruṣho ’śhnute

न हि कश्िचत्क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत्

na hi kaśhchit kṣhaṇam api jātu tiṣhṭhatyakarma-kṛit

कर्मेन्द्रियाणि संयम्य य आस्ते मनसा स्मरन्

karmendriyāṇi sanyamya ya āste manasā smaran

यस्त्विन्द्रियाणि मनसा नियम्यारभतेऽर्जुन

yas tvindriyāṇi manasā niyamyārabhate ’rjuna

नियतं कुरु कर्म त्वं कर्म ज्यायो ह्यकर्मणः

niyataṁ kuru karma tvaṁ karma jyāyo hyakarmaṇaḥ

यज्ञार्थात्कर्मणोऽन्यत्र लोकोऽयं कर्मबन्धनः

yajñārthāt karmaṇo ’nyatra loko ’yaṁ karma-bandhanaḥ

सहयज्ञाः प्रजाः सृष्ट्वा पुरोवाच प्रजापतिः

saha-yajñāḥ prajāḥ sṛiṣhṭvā purovācha prajāpatiḥ

देवान्भावयतानेन ते देवा भावयन्तु वः

devān bhāvayatānena te devā bhāvayantu vaḥ

इष्टान्भोगान्हि वो देवा दास्यन्ते यज्ञभाविताः

iṣhṭān bhogān hi vo devā dāsyante yajña-bhāvitāḥ

यज्ञशिष्टाशिनः सन्तो मुच्यन्ते सर्वकिल्बिषैः

yajña-śhiṣhṭāśhinaḥ santo muchyante sarva-kilbiṣhaiḥ

अन्नाद्भवन्ति भूतानि पर्जन्यादन्नसम्भवः

annād bhavanti bhūtāni parjanyād anna-sambhavaḥ

कर्म ब्रह्मोद्भवं विद्धि ब्रह्माक्षरसमुद्भवम्

karma brahmodbhavaṁ viddhi brahmākṣhara-samudbhavam

एवं प्रवर्तितं चक्रं नानुवर्तयतीह यः

evaṁ pravartitaṁ chakraṁ nānuvartayatīha yaḥ

यस्त्वात्मरतिरेव स्यादात्मतृप्तश्च मानवः

yas tvātma-ratir eva syād ātma-tṛiptaśh cha mānavaḥ

नैव तस्य कृतेनार्थो नाकृतेनेह कश्चन

naiva tasya kṛitenārtho nākṛiteneha kaśhchana

तस्मादसक्तः सततं कार्यं कर्म समाचर

tasmād asaktaḥ satataṁ kāryaṁ karma samāchara

कर्मणैव हि संसिद्धिमास्थिता जनकादयः

karmaṇaiva hi sansiddhim āsthitā janakādayaḥ

यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः

yad yad ācharati śhreṣhṭhas tat tad evetaro janaḥ

न मे पार्थास्ति कर्तव्यं त्रिषु लोकेषु किञ्चन

na me pārthāsti kartavyaṁ triṣhu lokeṣhu kiñchana

यदि ह्यहं न वर्तेयं जातु कर्मण्यतन्द्रितः

yadi hyahaṁ na varteyaṁ jātu karmaṇyatandritaḥ

उत्सीदेयुरिमे लोका न कुर्यां कर्म चेदहम्

utsīdeyur ime lokā na kuryāṁ karma ched aham

सक्ताः कर्मण्यविद्वांसो यथा कुर्वन्ति भारत

saktāḥ karmaṇyavidvānso yathā kurvanti bhārata

न बुद्धिभेदं जनयेदज्ञानां कर्मसङ्गिनाम्

na buddhi-bhedaṁ janayed ajñānāṁ karma-saṅginām

प्रकृतेः क्रियमाणानि गुणैः कर्माणि सर्वशः

prakṛiteḥ kriyamāṇāni guṇaiḥ karmāṇi sarvaśhaḥ

तत्त्ववित्तु महाबाहो गुणकर्मविभागयोः

tattva-vit tu mahā-bāho guṇa-karma-vibhāgayoḥ

प्रकृतेर्गुणसम्मूढाः सज्जन्ते गुणकर्मसु

prakṛiter guṇa-sammūḍhāḥ sajjante guṇa-karmasu

मयि सर्वाणि कर्माणि संन्यस्याध्यात्मचेतसा

mayi sarvāṇi karmāṇi sannyasyādhyātma-chetasā

ये मे मतमिदं नित्यमनुतिष्ठन्ति मानवाः

ye me matam idaṁ nityam anutiṣhṭhanti mānavāḥ

ये त्वेतदभ्यसूयन्तो नानुतिष्ठन्ति मे मतम्

ye tvetad abhyasūyanto nānutiṣhṭhanti me matam

सदृशं चेष्टते स्वस्याः प्रकृतेर्ज्ञानवानपि

sadṛiśhaṁ cheṣhṭate svasyāḥ prakṛiter jñānavān api

इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे रागद्वेषौ व्यवस्थितौ

indriyasyendriyasyārthe rāga-dveṣhau vyavasthitau

श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात्

śhreyān swa-dharmo viguṇaḥ para-dharmāt sv-anuṣhṭhitāt

अर्जुन उवाच

arjuna uvācha

श्री भगवानुवाच

śhrī bhagavān uvācha

धूमेनाव्रियते वह्निर्यथाऽऽदर्शो मलेन च

dhūmenāvriyate vahnir yathādarśho malena cha

आवृतं ज्ञानमेतेन ज्ञानिनो नित्यवैरिणा

āvṛitaṁ jñānam etena jñānino nitya-vairiṇā

इन्द्रियाणि मनो बुद्धिरस्याधिष्ठानमुच्यते

indriyāṇi mano buddhir asyādhiṣhṭhānam uchyate

तस्मात्त्वमिन्द्रियाण्यादौ नियम्य भरतर्षभ

tasmāt tvam indriyāṇyādau niyamya bharatarṣhabha

इन्द्रियाणि पराण्याहुरिन्द्रियेभ्यः परं मनः

indriyāṇi parāṇyāhur indriyebhyaḥ paraṁ manaḥ

एवं बुद्धेः परं बुद्ध्वा संस्तभ्यात्मानमात्मना

evaṁ buddheḥ paraṁ buddhvā sanstabhyātmānam ātmanā