Gyaan Vigyana Yoga

श्री भगवानुवाच

śhrī bhagavān uvācha

ज्ञानं तेऽहं सविज्ञानमिदं वक्ष्याम्यशेषतः

jñānaṁ te ’haṁ sa-vijñānam idaṁ vakṣhyāmyaśheṣhataḥ

मनुष्याणां सहस्रेषु कश्िचद्यतति सिद्धये

manuṣhyāṇāṁ sahasreṣhu kaśhchid yatati siddhaye

भूमिरापोऽनलो वायुः खं मनो बुद्धिरेव च

bhūmir-āpo ’nalo vāyuḥ khaṁ mano buddhir eva cha

अपरेयमितस्त्वन्यां प्रकृतिं विद्धि मे पराम्

apareyam itas tvanyāṁ prakṛitiṁ viddhi me parām

एतद्योनीनि भूतानि सर्वाणीत्युपधारय

etad-yonīni bhūtāni sarvāṇītyupadhāraya

मत्तः परतरं नान्यत्किञ्चिदस्ति धनञ्जय

mattaḥ parataraṁ nānyat kiñchid asti dhanañjaya

रसोऽहमप्सु कौन्तेय प्रभास्मि शशिसूर्ययोः

raso ’ham apsu kaunteya prabhāsmi śhaśhi-sūryayoḥ

पुण्यो गन्धः पृथिव्यां च तेजश्चास्मि विभावसौ

puṇyo gandhaḥ pṛithivyāṁ cha tejaśh chāsmi vibhāvasau

बीजं मां सर्वभूतानां विद्धि पार्थ सनातनम्

bījaṁ māṁ sarva-bhūtānāṁ viddhi pārtha sanātanam

बलं बलवतां चाहं कामरागविवर्जितम्

balaṁ balavatāṁ chāhaṁ kāma-rāga-vivarjitam

ये चैव सात्त्विका भावा राजसास्तामसाश्च ये

ye chaiva sāttvikā bhāvā rājasās tāmasāśh cha ye

त्रिभिर्गुणमयैर्भावैरेभिः सर्वमिदं जगत्

tribhir guṇa-mayair bhāvair ebhiḥ sarvam idaṁ jagat

दैवी ह्येषा गुणमयी मम माया दुरत्यया

daivī hyeṣhā guṇa-mayī mama māyā duratyayā

न मां दुष्कृतिनो मूढाः प्रपद्यन्ते नराधमाः

na māṁ duṣhkṛitino mūḍhāḥ prapadyante narādhamāḥ

चतुर्विधा भजन्ते मां जनाः सुकृतिनोऽर्जुन

chatur-vidhā bhajante māṁ janāḥ sukṛitino ’rjuna

तेषां ज्ञानी नित्ययुक्त एकभक्ितर्विशिष्यते

teṣhāṁ jñānī nitya-yukta eka-bhaktir viśhiṣhyate

उदाराः सर्व एवैते ज्ञानी त्वात्मैव मे मतम्

udārāḥ sarva evaite jñānī tvātmaiva me matam

बहूनां जन्मनामन्ते ज्ञानवान्मां प्रपद्यते

bahūnāṁ janmanām ante jñānavān māṁ prapadyate

कामैस्तैस्तैर्हृतज्ञानाः प्रपद्यन्तेऽन्यदेवताः

kāmais tais tair hṛita-jñānāḥ prapadyante ’nya-devatāḥ

यो यो यां यां तनुं भक्तः श्रद्धयार्चितुमिच्छति

yo yo yāṁ yāṁ tanuṁ bhaktaḥ śhraddhayārchitum ichchhati

स तया श्रद्धया युक्तस्तस्याराधनमीहते

sa tayā śhraddhayā yuktas tasyārādhanam īhate

अन्तवत्तु फलं तेषां तद्भवत्यल्पमेधसाम्

antavat tu phalaṁ teṣhāṁ tad bhavatyalpa-medhasām

अव्यक्तं व्यक्ितमापन्नं मन्यन्ते मामबुद्धयः

avyaktaṁ vyaktim āpannaṁ manyante mām abuddhayaḥ

नाहं प्रकाशः सर्वस्य योगमायासमावृतः

nāhaṁ prakāśhaḥ sarvasya yoga-māyā-samāvṛitaḥ

वेदाहं समतीतानि वर्तमानानि चार्जुन

vedāhaṁ samatītāni vartamānāni chārjuna

इच्छाद्वेषसमुत्थेन द्वन्द्वमोहेन भारत

ichchhā-dveṣha-samutthena dvandva-mohena bhārata

येषां त्वन्तगतं पापं जनानां पुण्यकर्मणाम्

yeṣhāṁ tvanta-gataṁ pāpaṁ janānāṁ puṇya-karmaṇām

जरामरणमोक्षाय मामाश्रित्य यतन्ति ये

jarā-maraṇa-mokṣhāya mām āśhritya yatanti ye

साधिभूताधिदैवं मां साधियज्ञं च ये विदुः

sādhibhūtādhidaivaṁ māṁ sādhiyajñaṁ cha ye viduḥ