Karma Sanyasa Yoga

अर्जुन उवाच

arjuna uvācha

श्री भगवानुवाच

śhrī bhagavān uvācha

ज्ञेयः स नित्यसंन्यासी यो न द्वेष्टि न काङ्क्षति

jñeyaḥ sa nitya-sannyāsī yo na dveṣhṭi na kāṅkṣhati

सांख्ययोगौ पृथग्बालाः प्रवदन्ति न पण्डिताः

sānkhya-yogau pṛithag bālāḥ pravadanti na paṇḍitāḥ

यत्सांख्यैः प्राप्यते स्थानं तद्योगैरपि गम्यते

yat sānkhyaiḥ prāpyate sthānaṁ tad yogair api gamyate

संन्यासस्तु महाबाहो दुःखमाप्तुमयोगतः

sannyāsas tu mahā-bāho duḥkham āptum ayogataḥ

योगयुक्तो विशुद्धात्मा विजितात्मा जितेन्द्रियः

yoga-yukto viśhuddhātmā vijitātmā jitendriyaḥ

नैव किंचित्करोमीति युक्तो मन्येत तत्त्ववित्

naiva kiñchit karomīti yukto manyeta tattva-vit

प्रलपन्विसृजन्गृह्णन्नुन्मिषन्निमिषन्नपि

pralapan visṛjan gṛhṇann unmiṣan nimiṣann api indriyāṇīndriyārtheṣu vartanta iti dhārayan

ब्रह्मण्याधाय कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा करोति यः

brahmaṇyādhāya karmāṇi saṅgaṁ tyaktvā karoti yaḥ

कायेन मनसा बुद्ध्या केवलैरिन्द्रियैरपि

kāyena manasā buddhyā kevalair indriyair api

युक्तः कर्मफलं त्यक्त्वा शान्तिमाप्नोति नैष्ठिकीम्

yuktaḥ karma-phalaṁ tyaktvā śhāntim āpnoti naiṣhṭhikīm

सर्वकर्माणि मनसा संन्यस्यास्ते सुखं वशी

sarva-karmāṇi manasā sannyasyāste sukhaṁ vaśhī

न कर्तृत्वं न कर्माणि लोकस्य सृजति प्रभुः

na kartṛitvaṁ na karmāṇi lokasya sṛijati prabhuḥ

नादत्ते कस्यचित्पापं न चैव सुकृतं विभुः

nādatte kasyachit pāpaṁ na chaiva sukṛitaṁ vibhuḥ

ज्ञानेन तु तदज्ञानं येषां नाशितमात्मनः

jñānena tu tad ajñānaṁ yeṣhāṁ nāśhitam ātmanaḥ

तद्बुद्धयस्तदात्मानस्तन्निष्ठास्तत्परायणाः

tad-buddhayas tad-ātmānas tan-niṣhṭhās tat-parāyaṇāḥ

विद्याविनयसंपन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनि

vidyā-vinaya-sampanne brāhmaṇe gavi hastini

इहैव तैर्जितः सर्गो येषां साम्ये स्थितं मनः

ihaiva tair jitaḥ sargo yeṣhāṁ sāmye sthitaṁ manaḥ

न प्रहृष्येत्प्रियं प्राप्य नोद्विजेत्प्राप्य चाप्रियम्

na prahṛiṣhyet priyaṁ prāpya nodvijet prāpya chāpriyam

बाह्यस्पर्शेष्वसक्तात्मा विन्दत्यात्मनि यत्सुखम्

bāhya-sparśheṣhvasaktātmā vindatyātmani yat sukham

ये हि संस्पर्शजा भोगा दुःखयोनय एव ते

ye hi sansparśha-jā bhogā duḥkha-yonaya eva te

शक्नोतीहैव यः सोढुं प्राक्शरीरविमोक्षणात्

śhaknotīhaiva yaḥ soḍhuṁ prāk śharīra-vimokṣhaṇāt

योऽन्तःसुखोऽन्तरारामस्तथान्तर्ज्योतिरेव यः

yo 'ntaḥ-sukho 'ntar-ārāmas tathāntar-jyotir eva yaḥ

लभन्ते ब्रह्मनिर्वाणमृषयः क्षीणकल्मषाः

labhante brahma-nirvāṇam ṛiṣhayaḥ kṣhīṇa-kalmaṣhāḥ

कामक्रोधवियुक्तानां यतीनां यतचेतसाम्

kāma-krodha-viyuktānāṁ yatīnāṁ yata-chetasām

स्पर्शान्कृत्वा बहिर्बाह्यांश्चक्षुश्चैवान्तरे भ्रुवोः

sparśhān kṛitvā bahir bāhyānśh chakṣhuśh chaivāntare bhruvoḥ

यतेन्द्रियमनोबुद्धिर्मुनिर्मोक्षपरायणः

yatendriya-mano-buddhir munir mokṣa-parāyaṇaḥ vigatecchā-bhaya-krodho yaḥ sadā mukta eva saḥ

भोक्तारं यज्ञतपसां सर्वलोकमहेश्वरम्

bhoktāraṁ yajña-tapasāṁ sarva-loka-maheśhvaram