Sraddhatraya Vibhaga Yoga

अर्जुन उवाचये शास्त्रविधिमुत्सृज्य यजन्ते श्रद्धयाऽन्विताःतेषां निष्ठा तु का कृष्ण सत्त्वमाहो रजस्तमः17.1

arjuna uvācha

श्री भगवानुवाचत्रिविधा भवति श्रद्धा देहिनां सा स्वभावजासात्त्विकी राजसी चैव तामसी चेति तां श्रृणु17.2

śhrī-bhagavān uvācha

सत्त्वानुरूपा सर्वस्य श्रद्धा भवति भारतश्रद्धामयोऽयं पुरुषो यो यच्छ्रद्धः स एव सः17.3

sattvānurūpā sarvasya śhraddhā bhavati bhārata

यजन्ते सात्त्विका देवान्यक्षरक्षांसि राजसाःप्रेतान्भूतगणांश्चान्ये यजन्ते तामसा जनाः17.4

yajante sāttvikā devān yakṣha-rakṣhānsi rājasāḥ

अशास्त्रविहितं घोरं तप्यन्ते ये तपो जनाःदम्भाहङ्कारसंयुक्ताः कामरागबलान्विताः17.5

aśhāstra-vihitaṁ ghoraṁ tapyante ye tapo janāḥ

कर्षयन्तः शरीरस्थं भूतग्राममचेतसःमां चैवान्तःशरीरस्थं तान्विद्ध्यासुरनिश्चयान्17.6

karṣhayantaḥ śharīra-sthaṁ bhūta-grāmam achetasaḥ

आहारस्त्वपि सर्वस्य त्रिविधो भवति प्रियःयज्ञस्तपस्तथा दानं तेषां भेदमिमं श्रृणु17.7

āhāras tv api sarvasya tri-vidho bhavati priyaḥ

आयुःसत्त्वबलारोग्यसुखप्रीतिविवर्धनाःरस्याः स्निग्धाः स्थिरा हृद्या आहाराः सात्त्विकप्रियाः17.8

āyuḥ-sattva-balārogya-sukha-prīti-vivardhanāḥ

कट्वम्ललवणात्युष्णतीक्ष्णरूक्षविदाहिनःआहारा राजसस्येष्टा दुःखशोकामयप्रदाः17.9

kaṭv-amla-lavaṇāty-uṣhṇa- tīkṣhṇa-rūkṣha-vidāhinaḥ

यातयामं गतरसं पूति पर्युषितं च यत्उच्छिष्टमपि चामेध्यं भोजनं तामसप्रियम्17.10

yāta-yāmaṁ gata-rasaṁ pūti paryuṣhitaṁ cha yat

अफलाकाङ्क्षिभिर्यज्ञो विधिदृष्टो य इज्यतेयष्टव्यमेवेति मनः समाधाय स सात्त्विकः17.11

aphalākāṅkṣhibhir yajño vidhi-driṣhṭo ya ijyate

अभिसंधाय तु फलं दम्भार्थमपि चैव यत्इज्यते भरतश्रेष्ठ तं यज्ञं विद्धि राजसम्17.12

abhisandhāya tu phalaṁ dambhārtham api chaiva yat

विधिहीनमसृष्टान्नं मन्त्रहीनमदक्षिणम्श्रद्धाविरहितं यज्ञं तामसं परिचक्षते17.13

vidhi-hīnam asṛiṣhṭānnaṁ mantra-hīnam adakṣhiṇam

देवद्विजगुरुप्राज्ञपूजनं शौचमार्जवम्ब्रह्मचर्यमहिंसा च शारीरं तप उच्यते17.14

deva-dwija-guru-prājña- pūjanaṁ śhaucham ārjavam

अनुद्वेगकरं वाक्यं सत्यं प्रियहितं च यत्स्वाध्यायाभ्यसनं चैव वाङ्मयं तप उच्यते17.15

anudvega-karaṁ vākyaṁ satyaṁ priya-hitaṁ cha yat

मनःप्रसादः सौम्यत्वं मौनमात्मविनिग्रहःभावसंशुद्धिरित्येतत्तपो मानसमुच्यते17.16

manaḥ-prasādaḥ saumyatvaṁ maunam ātma-vinigrahaḥ

श्रद्धया परया तप्तं तपस्तत्ित्रविधं नरैःअफलाकाङ्क्षिभिर्युक्तैः सात्त्विकं परिचक्षते17.17

śhraddhayā parayā taptaṁ tapas tat tri-vidhaṁ naraiḥ

सत्कारमानपूजार्थं तपो दम्भेन चैव यत्क्रियते तदिह प्रोक्तं राजसं चलमध्रुवम्17.18

satkāra-māna-pūjārthaṁ tapo dambhena chaiva yat

मूढग्राहेणात्मनो यत्पीडया क्रियते तपःपरस्योत्सादनार्थं वा तत्तामसमुदाहृतम्17.19

mūḍha-grāheṇātmano yat pīḍayā kriyate tapaḥ

दातव्यमिति यद्दानं दीयतेऽनुपकारिणेदेशे काले च पात्रे च तद्दानं सात्त्विकं स्मृतम्17.20

dātavyam iti yad dānaṁ dīyate ‘nupakāriṇe

यत्तु प्रत्युपकारार्थं फलमुद्दिश्य वा पुनःदीयते च परिक्लिष्टं तद्दानं राजसं स्मृतम्17.21

yat tu pratyupakārārthaṁ phalam uddiśhya vā punaḥ

अदेशकाले यद्दानमपात्रेभ्यश्च दीयतेअसत्कृतमवज्ञातं तत्तामसमुदाहृतम्17.22

adeśha-kāle yad dānam apātrebhyaśh cha dīyate

तत्सदिति निर्देशो ब्रह्मणस्त्रिविधः स्मृतःब्राह्मणास्तेन वेदाश्च यज्ञाश्च विहिताः पुरा17.23

oṁ tat sad iti nirdeśho brahmaṇas tri-vidhaḥ smṛitaḥ

तस्मादोमित्युदाहृत्य यज्ञदानतपःक्रियाःप्रवर्तन्ते विधानोक्ताः सततं ब्रह्मवादिनाम्17.24

tasmād oṁ ity udāhṛitya yajña-dāna-tapaḥ-kriyāḥ

तदित्यनभिसन्धाय फलं यज्ञतपःक्रियाःदानक्रियाश्च विविधाः क्रियन्ते मोक्षकाङ्क्षि17.25

tad ity anabhisandhāya phalaṁ yajña-tapaḥ-kriyāḥ

सद्भावे साधुभावे च सदित्येतत्प्रयुज्यतेप्रशस्ते कर्मणि तथा सच्छब्दः पार्थ युज्यते17.26

sad-bhāve sādhu-bhāve cha sad ity etat prayujyate

यज्ञे तपसि दाने च स्थितिः सदिति चोच्यतेकर्म चैव तदर्थीयं सदित्येवाभिधीयते17.27

yajñe tapasi dāne cha sthitiḥ sad iti chochyate

अश्रद्धया हुतं दत्तं तपस्तप्तं कृतं च यत्असदित्युच्यते पार्थ न च तत्प्रेत्य नो इह17.28

aśhraddhayā hutaṁ dattaṁ tapas taptaṁ kṛitaṁ cha yat